spagaat.

Een idee dat al even in mijn hoofd ronddoolt is: een ode aan de onvriendelijkheid. Normaal geef ik vooraf, in mijn mijmering, geen titel aan de kleermakerszit. Ik denk dat dit idee al maanden aan mijn arm trekt. Gisteren bracht mijn nieuwsgierigheid me bij twee inzichten van verandering. 

Het eerste idee was dat verandering ontstaat in de spagaat tussen schijnbare tegenstellingen. Het is meer de bekwaamheid bij de tegenstelling te horen en die te zien als schijnbare tegenstellingen. Het is een aanleerbare eigenschap maar, en dat was de insteek in het gesprek, een nogal moeilijke om onder de knie te krijgen. Onder andere omdat we graag een eenvoudig wereldbeeld hebben met vakjes en zwart-wit denken. De persoon in het interview zei dat door van jongs af aan niet in hokjes te passen, hij die bekwaamheid trainde. 

Het tweede idee is dat verandering enkel werkt als je je leven echt wilt verbeteren. Je kunt het niet een klein beetje doen. Ik schreef al eerder over dit concept, dat ik zie als de basis van groei: verandering is niet iets wat je floeperdewoep doet. Het idee dat we gewoon ons leven blijven leiden/lijden en dat we in de extra tijd even kleine dingen gaan veranderen. Ik geloof dat de noodzaak om te veranderen nodig is om de gekende paden los te laten en tijd te nemen om nieuwe manieren en structuren te bouwen en laten ontstaan. 

We kopen belachelijk veel meer kleding en andere dingen dan pakweg vijftig jaar geleden. De wereld van toen met deze van nu vergelijken is zoeken naar wat nog de gelijkaardige punten zijn.  We zijn als maatschappij, mens en wereld gigantisch veranderd. Hadden we daar met z’n allen voor gekozen? Je kan toch alleen veranderen als je de noodzaak sterk voelt. Zelfs als we twaalf jaar terugkijken zie ik grote veranderingen. Ik schreef toen mijn scriptie over de mode-maatschappij. Ik merkte toen, nog zoekende in mijn schrijven, het einde van dé modeontwerpers en de maatschappij die de mode totaal overnam. 

Hier liggen dus twee schijnbare tegenstellingen. En daar hou ik van. Ik paste als kind ook in geen enkel vakje. Dus enerzijds is verandering een bewuste keuze. En het vraagt een training in spagaat staan tussen verschillende schijnbare tegenstellingen. En anderzijds zijn we totaal veranderd. Laten we dit even nader bekijken met de onderdelen die ik nu zie. Laten we de lijnen zoeken als een spaghetti-spagaat. 

Wat ik nu nog gebruik van mijn scriptie, in de lessen kostuumgeschiedenis, is het einde van dé modeontwerpers. Kostuumgeschiedenis is een lijn die door maatschappelijke verandering in macht zich aanpast. Dus waar begin ik? Ruw gesteld stopt de inspiratie en macht van dé ontwerpers rond 2010. En de macht gaat naar de commerciële mode. Simpel gesteld: wie aan de macht is bepaalt de mode. Dit is een vloeiende beweging: de datum die ik nu geef is een moment wat symbool staat voor die verandering. 

Het is een samenwerking tussen Lady Gaga en Alexander Mcqueen. Zij draagt in haar videoclip ‘Bad Romance’ kleding uit zijn modeshow en op het einde van zijn show wordt haar muziek gebruikt. Er was al een beweging van superstermodellen enkele jaren in ontwikkeling. Denk aan Kate Moss, Claudia Schiffer, Naomi Campbell, Cindy Crawford en anderen. Het feit dat een supermodel op de catwalk verscheen, werd soms al belangrijker dan de kleding. De verandering waar ik het hier over heb is een eerder gelijkwaardige ontwikkeling tussen de popster en de ontwerper. Dit opent de deur naar de commerciële mode. De mode-industrie ziet veel geld binnenkomen door waardige samenwerkingen tussen merk en bekende personen, maar het werk van dé ontwerpers is niet wat goed verkoopt maar de eenvoudige, commerciële stuks. Ik vermoed dat er weinig fans van Lady Gaga de kleding van Alexander Mcqueen kochten. Ik vind zijn werk inspirerend, maar niet draagbaar. Deze evaluatie beweegt verder richting de influencers mode; de huidige periode. Weg van dé ontwerper als inspiratie.  

Het lijkt me dat de samenwerking tussen de popster en de ontwerper is ontstaan vanuit een win-win idee. Modeshows werden alsmaar megalomaner. Er moesten bekende modellen zijn, nieuwe muziek, verbluffende scenografie en uiteraard de kleding moet vernieuwend zijn. Om in de wereld van de muziek op te vallen had je gelijkaardige eisen. Beiden kunnen elkaar helpen en zo ook elkaar publiekelijk bereiken. Ik vermoed dat niemand van het modehuis achter de ontwerper de gevolgen had kunnen zien aankomen. Dat hij een soort costumière werd voor haar werk. Kleding is dienende voor het verhaal en is niet het verbeelden van de ontwerper zijn wereld.

We zien een verschuiving in de macht van modeshows en kenners naar de macht van de cijfers. Wat verkoopt gaan we maken. Hoe kunnen we het zo maken dat mensen dingen kopen? De eigenschappen van de periode van dé ontwerpers zijn: elke ontwerper zet in op het ontwikkelen van een eigen beeldtaal, de focus ligt op tijdloze ontwerpen, de ontwerper laat zijn universum zien en zijn, er is een naast elkaar staande collegialiteit. In dit nieuwe commerciële mode tijdperk zijn de kenmerken: de focus ligt in het zoeken naar voor iedereen geldende trends en tendensen, doordat de focus op verkoop ligt moet er snel veranderd worden. Merken en winkels willen zoveel mogelijk klanten bereiken door een niet té uitgesproken stijl en sfeer en er is een harde concurrentie op prijs, snelheid en bereikbaarheid. 

Om terug te komen op de twee onderdelen van verandering: dit zijn toch grote veranderingen die wij als (mode)maatschappij meemaakten. Of is dit geen schijnbare tegenstelling? Als je dit nu eens bekijkt vanuit de ogen van iemand die niet wakker ligt van mode. Of je nu ontwerpers volgt of commerciële mode, dan heeft de commerciële mode meer voordelen. Het is minder uitgesproken, iedereen draag het ongeveer hetzelfde, je hoeft niet te kiezen en de prijs is ook een voordeel. 

Ik word hier niet zo vrolijk van. Ik zou willen oproepen tot onvriendelijkheid. Ik hoop dat je net als mij kunt zien dat macht en geld de reden is dat we de maatschappij, de mensen en de aardbol kapot maken. Of is dit een eenvoudig wereldbeeld? Maak ik hier nu even een zwart-wit opstelling van een complexer geven? Zit niet onder al deze verandering het idee dat het leven gemakkelijk moet zijn? Dat is in spagaat staan niet. 

Suitably yours,

Annelies